Reinigen van munten en penningen

Bekijk dit FILMPJE over de aankoop en verkoop van goud

Munten en penningen verzamelen is voor velen een fijne hobby, of zelfs iets meer. We vonden voor u een aantal tips voor het reinigen op de website www.numismatic.be van Rudy Beirnaert die we u graag willen meegeven.

Voorzichtig reinigen van munten en penningen

Het reinigen van munten en penningen moet voorzichtig gebeuren. Al te forse ingrepen zullen namelijk meer bederven dan goedmaken. Zij kunnen niet alleen tot beschadiging, maar zelfs tot uiteindelijke vernietiging van de munten leiden. Ook esthetisch gezien is het niet gewenst de munten te grondig te reinigen. Koperen munten bijvoorbeeld zijn vaak overdekt met minerale lagen, die aangeduid worden met de term patina. Wanneer dit patina een mooi, egaal uiterlijk heeft, moet men het zeker onaangetast laten. De kleur van dit patina kan, afhankelijk van de chemische samenstelling, zeer verschillend zijn. Er zijn vele schakeringen, variërend van zwart en bruin tot grijs, blauw en groen. In het algemeen wordt patina op kunstvoorwerpen beschouwd als een verfraaiing en derhalve wordt het op moderne penningen ook wel kunstmatig aangebracht.

Algemene regels
* Gedistilleerd water
Gebruik bij het aanmaken van schoonmaakmiddelen en bij het gehele reinigingsproces altijd gedistilleerd water en geen leidingwater. Dit is noodzakelijk omdat in gedistilleerd water geen bestanddelen voorkomen die schadelijk zijn voor de metalen. Deze treft men wel aan in regen- en leidingwater. Gedistilleerd water kan dan ook niet door gekookt water vervangen worden.
* Poetsen
Gebruik nooit zilver- of koperpoets en poets de munten nooit lang met een doek. Laat bij het behandelen van de munten gebruik van harde voorwerpen achterwege. Door te poetsen krijgen de munten vaak een onnatuurlijke glans en door het gebruik van harde voorwerpen ontstaan krassen. Gebruik liever een borstel dan een doek; bijvoorbeeld een bijgeknipte tandenborstel of een nagelborsteltje.
* Spoelen
Na elke behandeling moeten de munten goed gespoeld worden. Dit is erg belangrijk. Worden de bij het reinigingsproces gebruikte stoffen als citroenzuur of natriumbisulfaat niet goed uit het metaal verwijderd, dan kan dit leiden tot verregaande aantasting van de munten. Wanneer de zuurresten die achtergebleven zijn op de munten, in aanraking komen met de zuurstof uit de buitenlucht, vindt er onder invloed van de vochtigheid namelijk een sterk versnelde oxidevorming plaats. Leg de munten in een bad met gedistilleerd water. Zij mogen niet op elkaar liggen en moeten regelmatig omgedraaid worden. Wanneer deze werkwijze niet gevolgd wordt, kunnen verkleuringen op de munten ontstaan. Een enkele keer water verversen is noodzakelijk, omdat anders het water verzuurt en de chemicaliën op de munten blijven inwerken. Na ongeveer dertig minuten is de behandeling voltooid. Spoelen is voldoende bij gouden en zilveren voorwerpen. Voor koperen andere onedele metalen is spoelen alleen vaak niet voldoende. De chemicaliën werken bij deze metalen tot diep in de munten door en zijn met alleen spoelen niet te verwijderen. De behandelde munten kunnen daarom beter geneutraliseerd worden.
* Neutraliseren
Neutraliseren is evenals spoelen een methode om de ingrijpende werking van chemicaliën stop te zetten. Het voordeel van neutralisatie is dat het direct de werking van een bepaalde stof opheft. Een gebruikt zuur wordt geneutraliseerd door middel van een loog en een loog door middel van een zuur. Dompel de met een zuur behandelde munt even onder in een bad met bijvoorbeeld natronloog. Hierna toch weer goed spoelen, want de munt kan afhankelijk van de sterkte van het loog en de duur van de onderdompeling basisch geworden zijn. Door middel van spoelen wordt het loogrestant verwijderd. Voor het neutraliseren van zuren (zoals citroenzuur of fosforzuur) zijn onder andere natronloog en huishoudsoda te gebruiken. Dit is een beduidend zwakker loog en kan dan ook alleen gebruikt worden als de munten met een zwakzure oplossing gereinigd zijn. Voor het neutraliseren van logen (zoals bijvoorbeeld natronloog) zijn onder andere citroenzuur en natriumbisulfaat te gebruiken.
* Drogen
Het drogen van de munten moet grondig gebeuren. Mede onder invloed van vochtigheid vindt oxidevorming plaats. Wanneer munten niet goed gedroogd zijn, hebben allerlei soorten verontreiniging die in de atmosfeer voorkomen, een grotere inwerking op het oppervlak, waardoor zij veel sneller oxideren. Het drogen kan gebeuren door de munten op een van gaatjes voorziene plaat op de radiator van de verwarming te leggen, nadat zij eerst met een zachte doek ‘handdroog’ gedept zijn. Een met nylon vliegengaas bespannen raamwerkje is ook goed te gebruiken. Effectiever is het gebruik van een haarföhn. Hiermee kunnen de munten goed en snel gedroogd worden.
* Veiligheid
Wees voorzichtig bij het gebruik van chemicaliën. Let er bij het maken van de oplossingen op dat de zuren in het water gedaan worden en niet andersom (zo voorkom je spetters!). Uit het oogpunt van persoonlijke veiligheid zijn onmisbaar:
* een goed stofmasker (mondkapje.) * handschoenen. * veiligheidsbril of gelaatsscherm. * schone werkjas. Wees ook voorzichtig met ammoniakdampen. Zij zijn erg ongezond voor de luchtwegen en de longen. Verricht de werkzaamheden zoveel mogelijk in een goed geventileerde ruimte.
Milieu-eisen
Bij het schoonmaken van munten en penningen kan men niet zonder zuren en basen, maar veilige zuren en basen bestaan niet! Alle afgewerkte stoffen moeten – onder vermelding van de inhoud – gescheiden ingeleverd worden bij de (chemokar van de) gemeentereiniging.

Kijk zeker uit wat u koopt op een veiling.

U laat zich meedrijven met het bieden. En als u eenmaal het lot hebt aangekocht heeft u zeker spijt van wat u heeft gekocht. U zal altijd boven de waarde betalen. Koopjes zal u niet snel vinden. Stel u voor, op een dag zou u willen stoppen met het verzamelen en u gaat alles verkopen. U zal zich en bult verschieten van wat u slechts zal krijgen in Euro. Dus weer teleurgesteld.

Muntenbeurzen

Uiteraard zijn er wel koopjes te vinden op muntenbeurzen. Daar zitten verzamelaars die graag hun dubbele munten willen ruilen.
Daarom:
Wil ik u al deze teleurstellingen besparen en ga daarom naar een muntenbeurs ingericht door het EGMP.
Elke week is er wel een muntenbeurs in uw buurt. Alle info vindt u op www.egmp.be
Als u toch op een veiling munten wilt kopen heeft u hier alvast enkele warm aanbevolen adressen:

1) Fleurdecoin – Brugstraat 22A – 9000 Gent : http://www.fleurdecoin.be
2) Willem van Alsenoy – Oudaan 6 – 2000 Antwerpen: http://www.vanalsenoy.com/

Ik zelf, heb interesse voor de volgende munten:
* Van 14de tot 19de eeuwse munten van de stad Antwerpen, Brussel, Brugge, Doornik, .
* Munten geslagen na 1830.

Copyright ©2001 Beirnaert Rudy www.numismatic.be

Reinigen, bewaren en beveiligen van je munten collectie

Munten reinigen

Met reinigen bedoelen we niet poetsen, maar wel de munt ontdoen van gedroogde aarde, vuil en andere resten. Een werkje dat met de nodige omzichtigheid moet gebeuren, want het grote nadeel is dat de patina meestal ook mee verdwijnt.

Alle metalen munten mogen in heet en zeer sterk zeepsop (loog) worden gewassen en nadien geborsteld en met een stijf (maar zacht) borsteltje. Elk materiaal heeft zijn andere reinigingsmethodes. Een tip: probeer eerst met een goedkoop muntje uit je verzameling. Schade die je aan de munt toebrengt door een te agressieve reiniging, kan je doorgaans niet meer herstellen.

Goud : Wrijf op met een mengsel van zout en citroensap. Begin voorzichtig.
Het oppoetsen van oude gepatineerde stukken is af te raden. Een gepolijste munt is minder waard dan een gouden munt met een mooie patina. Afblijven is de boodschap.

Zilver : Leg de stukken in een oplossing van 50% zeepsop, 25% ammoniak en 25% brandalcohol en laat ze meerdere dagen in die oplossing weken. Kook de stukken af in ammoniak en laat afkoelen. Neem een plaatje zink van 15 cm op 15 cm, 2 grote scheppen sodazout (sel de soude) en water, laat eens flink koken en leg de stukken in de oplossing. Door een scheikundige reactie reinigen de stukken zonder wrijven. Wrijf ze vervolgens af met brandalcohol. Ook met thinner bekom je goede resultaten.

Wanneer zilveren munten zwart zijn uitgeslagen of zwarte plekken vertoont, is het beste middel de stukken in een menging van 50% citroenzuur en 50% water te leggen, ze dikwijls te bewegen en om te draaien. Vernieuw de oplossing om de drie dagen. Bij hardnekkige zwarte plekken kan de behandeling drie weken duren, maar uiteindelijk zal je geduld beloond worden.

Brons : Laat weken in petroleum en borstel daarna. Laat weken in een oplossing van 1/3 water, 1/3 azijn, 1/3 ammoniak, daarna borstelen.

Koper : Laat de stukken afkoken in azijn, waaraan een flinke dosis zout is toegevoegd. Gebruik zoals voor zilver thinner. Maak een zeer sterk zeepsop en kook de stukken daarin af. Verguld koper borstel je met een licht zeepsop, waaraan per liter water 3 soeplepels ammoniak en brandalcohol zijn toegevoegd.

Koper-nikkel : Hiervoor mogen alle hoger beschreven producten worden gebruikt.

Tin : Wrijf de stukken in met een preiblad. Kook af in bier. Wrijf in met polerwatte.

IJzer : Wrijf in met as van houtskool bevochtigd met keukenolie. Laat enkele dagen weken in petroleum.

Zink : Was alleen in sterk zeepsop. Borstel hard met waspoeder.

Belangrijk is dat na het reinigingsproces de munt goed gewassen wordt met gedistilleerd water en grondig gespoeld om zo alle zuren te neutraliseren.

Het oppoetsen van oude gepatineerde stukken is af te raden. Een gepolijste munt is minder waard dan een munt met een mooie patina. Afblijven is de boodschap.

Als je toch wil poetsen: gebruik dan nooit koper- of zilverpoets, maar bij voorkeur de bestaande producten speciaal voor munten te koop bij de muntenhandelaar.

Munten bewaren

Er zijn heel goede materialen in de handel om je munten te bewaren, in alle afmetingen en kleuren en met accessoires naar keuze.

De muntenbox en de muntenkoffer en/of -kast
De muntbox bestaat uit verschillende verdiepingen, onbeperkt stapelbaar waarbij de munten steeds zichtbaar blijven door de lade van een verdieping open te schuiven. De muntkoffer daarentegen bevat enkele muntenboxen met de bedoeling om ze gemakkelijker te verplaatsen of mee te nemen.
De muntenkast is een groot geheel waarin je de muntenboxen en/of muntenkoffers kunt opbergen.

De muntenalbums
Dit opbergsysteem bestaat uit muntbladen in een kaft, die samen een muntenalbum vormen.
Bij een eerste, nog weinig gebruikte methode, schuif je de munten onverpakt in muntbladen. Het grote minpunt van dit systeem is dat de munten na verloop van tijd plakkerig gaan aanvoelen, wat zijn invloed op het uitzicht heeft.

Een andere methode wordt door het merendeel van de verzamelaars gebruikt. Hierbij worden de munten, verpakt in munthouders, ingeschoven in muntbladen en dan in het album.

Er zijn twee soorten munthouders: de zelfklevers die de munten optimaal beschermen en de munthouders die je moet nieten. Het nadeel bij deze laatste methode is dat na verloop van de tijd de nietjes er door oxidatie donkerder uitzien en plekken maken op de munthouder, wat een slordig uitzicht geeft aan de verzameling. Je kunt de muntenalbums op hun beurt inschuiven in cassettes (omhulsels).

Let er zeker op dat de gebruikte materialen steeds zuurvrij en chloorvrij zijn en zo de munten niet kunnen aantasten. Voor zilveren munten moet je er op letten dat de materialen geen zwavelverbindingen bevatten.

Munten beveiligen

Zoals alle waardevolle spullen wil je natuurlijk ook je muntencollectie beveiligen. Je kan ze opbergen in een brandkast (thuis) of een kluis bij een bank. Aan te raden is een inventaris op te maken van de verzameling door middel van een kaartsysteem, waarin je alle gegevens opneemt over je verzameling (kwaliteit, eigenschappen van de munt en een foto). Aan te raden is om de inventaris afzonderlijk te bewaren en enkele kopieën te maken.

Wordt je verzameling gestolen, dan beschik je tenminste over een bewijs van de inhoud van je verzameling.
Heb je echt een waardevolle collectie? Laat die dan verzekeren. Een kleine verzameling wordt door sommige maatschappijen opgenomen in de brandpolis. Grote collecties kan je apart laten verzekeren.

Is je collectie ook in een bankkluis verzekerd? Spreek hierover voor alle zekerheid je bank eens aan. misschien moet je voor deze extra verzekering bijbetalen, maar het loont zeker de moeite waard om dit te overwegen.