De Geuzenpenning, een belangrijke Nederlandse onderscheiding

Verzamelaars van penningen kennen volgende definitie ongetwijfeld: een penning is een voorwerp dat omschreven wordt als een niet geldend wettig betaalmiddel maar dat gebruikt wordt als herinnering, ter betaling van specifieke diensten of als kunstobject gemaakt. Ofschoon je er niet mee kunt betalen, zijn er voorbeelden van tal van waardevolle penningen zoals onder meer de geuzenpenning.

Verschillende materialen

Penningen worden gemaakt van verschillende soorten materialen, zoals zilver, brons, koper, metaal, nikkel, goud en kunststof.
In de numismatiek onderscheiden we een aantal belangrijke stromingen:

• Historische (waardevolle) penningen
• Betaal en/of consumptiepenningen
• Kunstpenningen
• Rekenpenningen (voor het rekenen met een abacus of rekenbord).

In tegenstelling tot de oorspronkelijke abacus lopen op het middeleeuwse rekenbord de lijnen horizontaal en mogen de rekenpenningen niet alleen tussen, maar ook op de lijnen gelegd worden. Het principe is hetzelfde. Een rekenpenning op de onderste lijn is 1 waard, op de volgende lijn 10, op de daarop volgende lijn 100, enzovoort. De vakken tussen de lijnen geven de penningen een waarde van 5, 50, 500, enzovoort. Op deze manier kon men getallen uitbeelden.

Herdenkingspenningen

Herdenkingspenningen is een algemeen gebruikte term voor penningen die ter gelegenheid van een specifieke gebeurtenis zijn gemaakt. Een aantal belangrijke stromingen binnen deze herdenkingspenningen zijn: Universiteitspenningen, Geneeskundepenningen, Prijspenningen, …

Voorbeelden zijn jubilea, openingen, overlijden (begrafenispenning), herdenking van specifieke gebeurtenissen.

Zilveren penning

De zilveren penning werd als munteenheid geïntroduceerd in het midden van de achtste eeuw, onder de Pepijn de Korte, de hofmeier die de laatste telg van het nominale koningsgeslacht van Frankrijk, en de vader was van Karel de Grote. De Franse naam van de munt, ‘denier’, geeft de afkomst aan: dat was de Romeinse denarius, die echter sinds het jaar 290 niet meer was aangemunt.

Geuzenpenning

De Geuzenpenning is een Nederlandse onderscheiding die elk jaar wordt uitgereikt aan mensen of organisaties die zich op bijzondere wijze hebben ingezet in hun strijd voor democratie en tegen dictatuur, racisme en discriminatie. De onderscheiding wordt uitgereikt sinds 1987 in Vlaardingen.

De stichting ontleent zijn naam aan de geuzen, die in de 16e eeuw tegen de Spaanse overheersing over de Nederlanden vochten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de verzetsgroep ‘De Geuzen’ actief in de omgeving van Vlaardingen, Maassluis en Rotterdam. Vijftien van hen werden op 13 maart 1941 door de Duitsers op de Waalsdorpervlakte gefusilleerd, samen met drie leiders van de Amsterdamse Februaristaking. Na de oorlog richtten overgebleven leden van de verzetsgroep de stichting op om de naam van hun kameraden en de geuzenidealen levend te houden, om de democratie in Nederland te bevorderen en in stand te houden en om de alertheid wereldwijd te vergroten op alle vormen van dictatuur, discriminatie en racisme.

Uitreikingen

• 1987 – Amnesty International, afdeling Nederland
• 1988 – H.M. Koningin Wilhelmina (postuum)
• 1989 – Stichting Februari 1941
• 1990 – Richard von Weizsäcker, president van de Bondsrepubliek Duitsland
• 1991 – Bernard IJzerdraat, verzetsstrijder (postuum) en László Tökes, Roemeense dominee en revolutionair
• 1992 – Anne Frank Stichting
• 1993 – mr. Max van der Stoel, VN-rapporteur in Irak en Hoge Commissaris voor de Minderheden in Europa
• 1994 – Artsen Zonder Grenzen, afdeling Nederland
• 1995 – Václav Havel, president van de Tsjechische Republiek
• 1996 – Harry Wu, Chinees dissident en vrijheidsstrijder
• 1997 – De ‘Dwaze moeders’ (Madres de Plaza de Mayo)
• 1998 – Vera Chirwa (Malawi, Afrika), Noel Pearson (Australië), Muchtar Pakpahan (Indonesië, Azië), Rosalina Tuyuc Velásquez (Guatemala, Amerika) en Sergei Kovalyov (Rusland, Europa)
• 1999 – Insan Haklari Derneg(i , IHD (Turkse mensenrechtenorganisatie)
• 2000 – Nataša Kandic’ (Servië) en Veton Surroi (Albanië/Kosovo), mensenrechtenactivisten
• 2001 – European Roma Right Centre en de Landelijke Sinti Organisatie
• 2002 – Asma Jahangir, Pakistaans advocate en pleitbezorgster voor de rechten van de vrouw
• 2003 – Defence for Children International (DCI)
• 2004 – Íngrid Betancourt, Colombiaans politica, gekozen vanwege haar enorme strijd tegen de corruptie, de dictatuur en de macht van de drugsmaffia in Colombia.
• 2005 – International Campaign for Tibet ICT zet zich in voor de mensenrechten in Tibet en het bevorderen van de democratie aldaar. De onderscheiding wordt uitgereikt aan Richard Gere.
• 2006 – Haitham Maleh (75), Syrische mensenrechtenactivist.
• 2007 – Human Rights Watch
• 2008 – Martti Ahtisaari, Voormalig president van Finland en bemiddelaar bij internationale conflicten en burgeroorlogen. Uitgereikt op donderdag 13 maart 2008.
• 2009 – Al-Haq en B’Tselem, een Palestijnse en een Israëlische mensenrechtenorganisatie.