De Koninklijke Nederlandse Munt, gevestigd te Utrecht, is in Nederland, sinds 1807, de enige instantie die muntgeld mag slaan en doen uitgeven. Op 17 september 1806 is, onder het bestuur van koning Lodewijk Napoleon, bij koninklijk decreet no. 18, besloten het slaan en doen uitgeven van Nederlandse munten landelijk te laten plaatsvinden, door deze activiteiten door één onderneming te laten uitvoeren.

Munthuizen

In de Middeleeuwen bezaten vele grote handelssteden hun eigen munthuis. Omdat dit tot administratieve rompslomp leidde, doordat er binnen de Nederlanden diverse soorten valuta bestonden, werd in 1806 besloten het uitgeven van muntgeld landelijk te concentreren. Aanvankelijk zou het Nederlandse Munthuis in Amsterdam worden gevestigd. Echter door het ontbreken van de benodigde financiële middelen is het nooit tot een vestiging in Amsterdam gekomen. Het munthuis van Utrecht was destijds het best uitgerust van alle munthuizen in de Nederlanden, en werd daarom aangewezen als vestigingsplaats van het Nederlandse munthuis.

’s Rijks Munt

Na de totstandkoming van het Koninkrijk der Nederlanden, in 1814, werd het bedrijf omgedoopt in ’s Rijks Munt. Pas in 1902 kwam het bedrijf onder direct toezicht van het ministerie van Financiën te staan, en in 1912 werd het bedrijf officieel een staatsbedrijf. Sinds 15 juni 1994 is het bedrijf zelfstandig, waarbij de staat 100% aandeelhouder is. Sindsdien heet het bedrijf de Koninklijke Nederlandse Munt en legt het zich mede toe op de commerciële aspecten van de numismatiek c.q. munthandel. De organisatie van de jaarlijkse Dag van de Munt maakt onderdeel uit van deze meer commerciële koers.

Geldmuseum

Sinds de omvangrijke hermuntingen in het midden van de 19e eeuw wordt bij de Munt een ‘munt- en medaillekabinet’ in stand gehouden. Van ca 1980 tot 2004 was in het gebouw van de Nederlandse Munt Het Nederlands Muntmuseum gevestigd.

In 2004 zijn het Rijksmuseum Het Koninklijk Penningkabinet, Het Nederlands Muntmuseum en de numismatische sectie van De Nederlandsche Bank gefuseerd tot het Geldmuseum, wederom gevestigd in het gebouw van de Nederlandse Munt.

Buitenlandse munten

De Koninklijke Nederlandse Munt slaat niet alleen de Nederlandse euromunten. Het bedrijf slaat ook voor enkele andere landen munten, bijvoorbeeld voor Suriname, Aruba, de Nederlandse Antillen en (incidenteel) Luxemburg, Slovenië en Malta. Vroeger sloeg men ook voor Nederlands-Indië (tot 1940) en voor België (tot 1830).

Oplagecijfers

De oplagecijfers van de Koninklijke Nederlandse Munt over geheel 2004. In deze cijfers zijn ook de munten opgenomen die het bedrijf heeft geslagen voor Luxemburg.

Productie van euromunten (afgerond in miljoenen stuks)

0,01 113,9

0,02 115,7

0,05 0,4

0,10 0,4

0,20 20,5

0,50 0,3

1,00 0,3

2,00 0,3

5,00 1,3

10,00 1,1

totaal 254,2

Koninklijk bezoek

Op 28 april 2005 was Koningin Beatrix bij de Koninklijke Nederlandse Munt op bezoek om ter gelegenheid van haar zilveren jubileum als Koningin der Nederlanden een speciale zilveren herdenkingsmunt te slaan, de Jubileummunt Beatrix.

Bron: www.wikipedia.org

De waarde van een munt wordt mede bepaald door het edelmetaal dat gebruikt werd. Er is hier heel wat verschil kwaliteit en bijgevolg ook in prijs. Goud en zilver zijn, samen met koper, de voornaamste en ook meeste betrouwbare van de muntmetalen.

Elektrum

Toch zijn dit niet de oudste gekende van de muntmetalen. Volgens historici bestonden de allereerste munten vermoedelijk uit elektrum, wat een natuurlijke versmelting van goud en zilver is. deze versmelting was echter minder zuiver en bijgevolg ook minder lang houdbaar. Deze eerste munten werden gemaakt rond 750 voor Christus in het toenmalige Lydië, in het huidige Turkije. Ze zijn intussen zo goed als onvindbaar en hebben net daardoor een extra waarde gekregen die de pure waarde van de edelmetalen overstijgt.

Op deze munten werden al symbolen aangebracht om te tonen dat deze munten allemaal dezelfde waarde hadden. Dit was interessant voor handelaars, die op die manier niet langer elk stuk edelmetaal moesten wegen. Elektrum is bijgevolg van grote historische waarde.

Zo rijk als Croesus

We kennen allemaal de uitdrukking ‘zo rijk als Croesus’. In tegenstelling tot Midas, die alles wat hij aanraakte in goud veranderde, heeft hij echt bestaan. De latere Lydische koning Croesus was wellicht de eerste die afzonderlijke gouden en zilveren munten liet staan.

Volgens de overlevering was hij zo rijk als de zee diep was. In de eerste gescrheven teksten uit de oudheid wordt hij zelfs de rijkste mens ter wereld genoemd. Hij was echt gek op goud en liet er zich in zijn paleizen mee omringen. Anderzijds was hij ook erg gierig en volgens sommige bronnen letterlijk en figuurlijk verblind door zijn goudschatten. Delen van zijn onmetelijke schatten zijn terug te vinden in meerdere musea, onder meer dat van Ankara en het New York Metropolitan Museum.

De bijzonder betekenis van gouden munten in Rome

De Romeinen namen deze traditie over. Zij maakten een duidelijk onderscheid tussen de gouden en zilveren munten. De gouden munten wogen meer en waren bijgevolg ook meer waard. Tot 289 voor Christus gebruikten de Romeinen nog klompjes brons als munteenheid, tot ze eerst zilveren munten begonnen slaan. De gouden munten werden rond 200 voor Christus in het Romeinse rijk ingevoerd en algauw als officiële munt gebruikt.

Gouden munten hadden in Rome een bijzonder betekenis. Het slaan van de munten gebeurde in de persoonlijke aanwezigheid van de keizer, die hiervoor zijn uitdrukkelijke toestemming moest geven. Aldus kon nauwkeurig bijgehouden worden hoeveel munten er in omloop waren, en het slaan van nieuwe gouden munten was aan strikte regels onderworpen. Misbruik en valsmunterij werd er streng gestraft.

Public relations

Voor de Romeinse keizers waren de munten ook een vorm van public relations. Meestal lieten ze hun portret en naam op de voorkant slaan, en werden op de achterkant typisch Romeinse symbolen zoals paarden, strijdwagens, tempels en andere openbare gebouwen aangebracht.

Koperen en bronzen munten hadden in Rome duidelijk een mindere waarde, en zowel de verschillende afzonderlijke steden als de Romeinse senaat mochten deze munten op eigen houtje slaan.

Munten en penningen zijn van alle tijden. Van zodra de mensheid metalen kon smelten, werden er munten van gemaakt. Dit was een meer betrouwbare manier om aan handel te doen dan de klassieke ruilhandel. Maar welke edelmetalen worden gebruikt om munten te smeden?

Goud en zilver

Goud en zilver worden ook wel eens de muntmetalen genoemd. Ook koper wordt hiervoor gebruikt, al is dat een minder stabiel en dus minder betrouwbaar metaal dat na een tijd gaat eroderen. Volgens historici bestonden de allereerste munten vermoedelijk uit elektrum, wat een natuurlijke versmelting van goud en zilver is. Deze methode is later in onbruik geraakt.

Deze eerste munten werden gemaakt rond 750 voor Christus in het toenmalige Lydië, in het huidige Turkije. Er zijn helaas maar weinig voorbeelden van overgebleven.

Symbolen

Toch zijn deze munten van groot belang voor de geschiedenis van de numismatiek. Op deze munten werden namelijk voor het eerst symbolen aangebracht om te tonen dat deze munten allemaal dezelfde waarde hadden. Dit was interessant voor handelaars, die op die manier niet langer elk stuk edelmetaal moesten wegen. Om het even hoe zwaar zo een munt was, ze had steeds dezelfde waarde en het was een eenvoudige manier om handel mee te drijven.

Zo rijk als Croesus

De latere Lydische koning Croesus kunnen we de eerste miljonair uit de geschiedenis noemen. Hij bouwde een enorm rijk uit en was wellicht de eerste die afzonderlijke gouden en zilveren munten liet maken.

De legende wil dat Croesus zo rijk als de zee diep was. Croesus was behoorlijk megalomaan en hij wilde die rijkdom ook kunnen tonen. Hij liet meerdere schatkisten tot aan de rand vullen met gouden munten en stelde die tentoon aan zijn volk.

In de teksten uit de oudheid wordt hij zelfs de rijkste mens ter wereld genoemd. Hij was gewoon gek op goud en liet er zich overal in zijn paleizen mee omringen. Alle spiegels waren met goud omrand, en hij dronk ook alleen uit gouden bekers. Anderzijds was hij ook erg gierig en volgens sommige bronnen letterlijk en figuurlijk verblind door zijn goudschatten.

Delen van zijn onmetelijke schatten werden gerecupereerd en zijn terug te vinden in meerdere musea, onder meer dat van Ankara en het New York Metropolitan Museum.

Goud in Rome

Gouden munten hadden in Rome een bijzonder betekenis. Het slaan van de munten gebeurde in de persoonlijke aanwezigheid van de keizer, die hiervoor zijn uitdrukkelijke toestemming mocht geven en streng op misbruiken toezag. Op die manier kon nauwkeurig bijgehouden worden hoeveel munten er in omloop waren, en het slaan van nieuwe gouden munten was aan strikte regels onderworpen.

Voor de Romeinse keizers waren de munten ook een vorm van public relations. Meestal lieten ze hun portret en naam op de voorkant slaan, en werden op de achterkant typisch Romeinse symbolen zoals paarden, strijdwagens, tempels en andere openbare gebouwen aangebracht.

De Romeinen maakten een duidelijk onderscheid tussen de gouden en zilveren munten. De gouden munten wogen meer en waren dus ook meer waard. Tot 289 voor Christus gebruikten de Romeinen nog klompjes brons als munteenheid, tot ze ook zilveren munten begonnen slaan. De gouden munten werden pas rond 200 voor Christus in het Romeinse rijk ingevoerd en algauw als officiële munt gebruikt.